BELURBE

13 TESTU, 13 KANTU, HIRI BAT.

UHINAK

Izugarria, hitzik gabekoa
Sinestezina
urteko kolpea

Dohainik dira, on eta txarrerako,
Kontu kontari, denen iritzia

Nork hasi, nork egin du, lerro hau
apaingarri denen, azpiko izenen, gezurrezko irudia
zirrara berezien arrastorik ez

Aho haundiekin
etiketazaleak
harrituta daude
galdu egin dira

Inspiratuta/inspirado en “Ondas”

ONDAS

Parecía un día normal en Belurbe cuando, de pronto, todo empezó a caer hacia arriba. Nada ni nadie se libraba de esta nueva gravedad; los coches, los contenedores incluso algún despistado que no pudo agarrarse a ninguna farola levitaban irremediablemente hacia el cielo… nadie a excepción de Doe*, a quien, por algún extraño motivo, esta nueva gravedad no afectaba.
El tiempo pasó inflexible y a la ciudad no le quedó otro remedio que acostumbrarse a esta nueva etapa, del mismo modo que Doe fue pasando de ser “La esperanza de Belurbe para volver a la normalidad” a “El traidor que no compartía su secreto”. Acosado hasta la extenuación, se realizaron incesantes estudios con él, pero nunca se supo la razón de su “anomalía”.
Un día, Doe apareció muerto en su casa. Estaba literalmente pegado al techo del salón con cinta americana. Dentro de su puño inerte, un arrugado papel rezaba “Ahora soy uno más, porque siempre soñé con poder volar en vuestro infierno”.

*Doe: En los países anglosajones, el apellido Doe es frecuentemente utilizado para nombrar a los cadáveres que no tienen identidad o que pertenecían a personas sin nombre conocido.

Eneko Zabalza

BETIRAKO

Goizetan, lo zauden bitartean, zuri begira naiz
Gauetan farolen argitan hilezkorrak gara

Bizirik dagoen guztia, usteldu egiten da
Jadanik ustela badago, beti irauten du, horrela, ustela

Betirako esatea denbora gehiegi da
Gauza onenen baitan dago bere amaiera

Inspiratuta/inspirado en “Para siempre”

PARA SIEMPRE

Se besaron por primera vez en un aparcamiento de bicicletas. El golpe de suerte de los días de feria. La timidez los llevó a llorar sin mirarse en la butaca de un cine y la noche los durmió sobre el asiento trasero de un coche. A los nueve meses, el vuelo estuvo a punto de salir a Pekín y en el primer verano la fidelidad se selló con un pacto de futuro. Llegó el primer año y la casa se abrió con el sol de seis ventanas. Los amigos llenaron las sonrisas de las copas de más. Y tumbados sobre la cama, se espiaron de noche mientras el otro dormía. Soñando con que el futuro fuera así para siempre.

Josemi Sanchez

KRISALIDA

Han zure aurrean duzuna
ez da argi ikusten baina
ikasi dut ez dela horren mingarria
zu izatea

Hor bizkarrean dituzun
bagaje guztiak utzi
eta entzun kolpeka
itsasoa zure hormaren kontra

Euriak garbitu zaitu
bihar esnatuko zara
erori zaizkizun hostoetan

Bai zaila dela badakit
baina hartu arnasa hastera zoaz

Bihar esnatuko zara…
Etzi esnatuko zara…
Etzi esnatuko zarela

Inspiratuta/inspirado en “That mood”

THAT MOOD

He was in that mood again.

And far from being aware of what it meant he’d take his jacket and leave, just as he would do every so often when he felt that the brittle beams, the roof to a life he’d chosen on the grounds of other people’s happiness, threatened to snap and bury their shallow and growingly fragile bliss for good. It was obvious that something was wrong.

Out in the streets of a ghostly town and in search of a place where thoughts couldn’t follow, he felt a sudden relief when he came across an honest mirror – it was like coming home.

And every step he took made his heavy heart beat a little lighter.

And so, driven by this mysterious yet familar urge his legs would take him through the night, past the mansions along the bay, the old town and the port. And there, at the feet of the holy saint, by the ocean’s roar – it was only him, the winds and the sea.

Waves of despair made him lay his head onto the iron rail, facing the rain and the vast nothingness of a cold night’s horizon. He was for once not thinking of tomorrow.

Entranced by the ever rumbling waters his mind was soothed and cast adrift and he was dreaming,.. dreaming.

And he saw himself sinking

Amidst the shimmer of the moon

Graciously suspended, then fading

Embraced by deep turqoise blue

Next morning, when he awoke, everything took its usual course.

“That mood”, she thought, “that mood”.

 

Tristan Crowley

ANTAGONISTA

Itzal bat sartu da, nire buruan
ikaratzen hasi naiz, hura entzutean

Zabaldu egin da, bada susmo bat,
herrenka ikusi dute kale ilunetan
hitz gordinegiak botatzen ditu
pseudonimoen garaian izkutatzen da

Ispilu erraldoian, antzezpen hutsa
agertzen zaren bakoitzean, zu ote zara?
kontraesanekin bizi beharra
izan ginenaren itzal bihurtzen gaitu

Argiaren zama estali gaitu
Ongiaren marra ezabatu du
Lurperatu nahian antagonista
Tiroaren arma zeinek eutsi du?

Eman diguten, eginbeharren
zerrenda luze honek
ez digu uzten inolaz ere
gurea sentitzen
Inspiratuta/inspirado en “Itzala”

ITZALA

Biluzik geratzen ari diren zuhaitzen artean ari naiz oinez, presarik gabe. Hiri amaigabe honek ezkutatzen duen altxorretako bat da txoko lasai hau. Nire arnasketak eta zapaltzen ditudan hosto lehorrek soilik apurtzen dute isiltasuna. Inguratzen nauen forma bakoitza kolore biziz jantzia dago, ilunabarraren azken argi izpiek emandako indarraren eraginez.

Atzera begiratu dut, urrutitik korrika datorren txakur baten helmuga zein zen jakitearren. Iritsi aurretik, hegan ihes egin du ogi apur batzu jaten ari zen uso talde batek, eta txakurra harro itzuli da jabearengana, pausu trankilean, betebeharrekin bukatzeak ematen duen lasaitasunarekin. Hurbilago jarri dut arreta, nire oinetan abiapuntua duen itzalean, neure itzalean. Erne dagoela sentitu dut, hurrengo mugimendua aurreikusteko gaitasuna edukiko balu bezala, konfidantzazko konplize bat izango balitz bezala. Orain bost urte hain arrotza iruditzen zitzaidan hiri honek erakutsi didan guztiaren lekuko izan da, beti isilpean. Anonimo izateak dakarren askatasuna, benetako maitasunak bakarrik ematen duen bizipoza, bakardadearen beldurra, mozkor alaienek ekartzen duten bestondoa, traizioak sortzen duen atsekabea, maitale hoberenekin sentitzen den plazerra. Parez pare daukadan itzala hor egon da momentu bakoitzean, berak bakarrik ezagutzen ditu nire bizipen guztiak. Nire alboan geratzeko eskatuko nioke, etorkizunean gertatuko zaizkigunei elkarrekin aurre egiteko.

Baina badakit noizbehinka gutxiesten dudala. Hiri erraldoi honetatik urrutira joaten naizenean, sortzen eta handitzen ikusi ninduten kale horietara, ez dut nirekin eramaten, beste itzal bat daukadalako zain bertan. Hara iristen naizen bakoitzean elkartzera behartuak gaude, dibortzioa aurrera eramateko adorerik ez duten baina elkar gorroto duten bikoteen antzera. Ez nau jarraitzen, mantso mugitzen da. Hankamotz ikusten dut batzutan, bestetan argalegi. Ez dut gustuko. Ez nau gustuko. Jada ez dugula elkar ezagutzen nabaritzen dut.

Han dauden eta hainbeste maite ditudan pertsonek ordea, etxekoek, betikoek, haurtzaroko eta gaztaroko oroitzapen goxoenetan dauden horiek, ilusioz hartzen dute itzal honen presentzia. Aurpegira begiratu nahi badidate ere, itzalera joaten zaizkie begiak. Forma hori nahiago dute, noizbait izan nintzenaren islada hori. Denborak aurrera egin ez balu bezala. Aldatu ez banintz bezala. Azkenean, nik ere itzalari begiratzen bukatzen dut, eta daukan itxura zein den aztertu ondoren, bere formara egokitzen naiz, izan nintzenaren itzalaren itzal bihurtuz.

Izai Bujanda

ELEFANTEEN HILERRIA

Ez dakigu zein den gure lekua
aldiz, argi dut azken momentua
nora, nola ta norekin hilko naiz
Ikusi dut non izango den nire joana

Hemen nago, pantailaren aurrean
ilunpetan, zerbaiten esperoan
maleta bat desegin gabe baina
ez dago ezer gaur hemen lotzen nauenik

Zu nora joango zara bukatzera
Nora joan nahi duzu hiltzera
Zein da zure esan gabeko heldulekua
Zein da zure elefanteen hilerria

Ikustean aspaldiko argazki hauek
inozoki salbu sentitu ginen
orain dakit ezin dela inoiz eten
zilbor hari luze hau, itxi behar dugula

Inspiratuta/inspirado en “La cita”

LA CITA

Había pasado una noche horrible. Náuseas que le quitaban el sueño y un nudo constante en la garganta que casi le impedía respirar. Al levantarse hizo exactamente lo que ella le había pedido. “Los pitillos negros. La camisa blanca con lunares. La americana burdeos de terciopelo”. Con una sensación de ahogo fue caminando hacia allí. En el momento indicado sacó de su bolsillo una nota doblada en cuatro partes y de manera irregular. Subió y ahora sí que sintió perder el aire y las fuerzas. Tuvo que hacer grandes esfuerzos por luchar contra el intenso mareo que le atacaba sin tregua. Carraspeó. Y sacando fuerzas de donde no las tenía, leyó. Como ella le había pedido. “Hola. Qué bonito veros aquí reunidos. ¡Estáis todos! Pero por favor, ¿qué son esas caras tristes? ¿Qué son esos lloros? ¿De verdad creéis que es ésta la despedida que me merezco? Ésta es la fiesta con mayor número de invitados que jamás haya visto. Es para mí. Toda mi gente, todo lo que quiero, reunido. Por favor, levantaos e id saliendo de aquí. Sé que hay un restaurante a la vuelta de la esquina que a mi familia le encanta. Podéis pedir lo que queráis el número de veces que sea necesario. Al final hay barra libre y discoteca.  Sólo os pido que disfrutéis en mi fiesta, que bailéis y riais. Así si será mi despedida. Este será el último recuerdo que guardéis”.

Amagic Jhonson

MAPA

Ibili naiz, hiri hontako bazter guztitan
ikusi ditut eraikinak, kaleak, lehioak
baina oraindik ikusle soil bat sentitzen naiz ni
antzezpenari buruz idazten

Aurkituko dut, elkar mintze honetan
ulertuko ez den argi izpi bat
nekatzen banaiz hartu nazazue
zuen esaldietan

Gaur aurreko, beste bankuan eseri gara
eta parkea ezberdin dirudi
hitzegiten pasatu diren une haietaz
gertakizunen mapa marrazten

Inspiratuta/inspirado en “Kartografia”

KARTOGRAFIA

Kartografia eskolan hiriaren mapa marrazteko eskatu zien irakasleak. Ahalik eta errealena izan zedila eskatu zuen. Notarako zen.
Berak ez zuen marraztu katedrala. Udaletxea. Autobus geltokia. Eskola.
Ospitala. Kanposantua. Zaharren Egoitza.
Soilik markatu zituen maite zituen horiek bizi ziren kaleak. Elkartzen ziren tabernak. Gozatzen zituzten parkeak. Muxuak eman zituen zituen txokoak.
Hura zen bere kartografia. Hura zen bere hiria.

Goiatz Labandibar

IHESDUN

Arin pasatu ziren
egun zoriontsuak
gordin erori egin zen egia
salbamentuzko ontzi bat
ametsez eraiki zuen
paper hutsez eginda
hondoratzen hasi zen

urrun eraman zuten
bizi korronte latzek
naufragioaren azken limitera
udako argazkitan
edari zein liburutan
ihes egiten zuen
hegan egin nahi zuen

Goiz batean logela deseginda
hotz agertu zen
esan gabekoaren damuaren pisua
eraman zuen

Banoa nahien eta agerikoaren arteko abagunea murriztera
Banoa ezerezaren oparotasunetik gabezien orubera
Banoa isilen oreka hauskorretik
Aske izatera, sentitzera
Inspiratuta/inspirado en “Bidaiariarena”

BIDAIARIARENA

Gure etxe atarian ezezagun bat bizi da. Amak dioenez, urruneko bidaiaria omen. Eta non dago Urrun, ama? Atariko zabor pila hura zer ote zen galdetu nion eta bidaiariaren ohea zela argitu zidan. Ohea kartoizko izarekin, ama? Orduan galdetu nion, gure etxe atarian bizi denez gero, ea bidaiariak zergatik ez daukan buzoi bat bere izenean. Izenik ez daukalako, ume!  Bat asmatzeko prest agertu nintzen. Amak alperrik izango zela ziostan ordea, bidaiariari ez baitzion inork idatziko. Neuk bidaliko dizkiot gutunak! Baina amak esan zidan ez arduratzeko, ez zuela irakurtzen jakingo eta. Bizilaguna gurera gonbidatzea proposatu nion, meriendatzera… eta berak galdetu zidan ea zer moduz piano eskolan.

Miren Amuriza

ESTATUA

Ibai ertzean, aurkitu zuten
zuriz jantzita, lokatzetan
bi bele beltz zituen, alboan zaindari
malko putzu batez hiltzatu zen nigan

Lurra ukitu gabe, agertu zinen
Lurra ukitu gabe ibiltzen zara
Oin puntetan pasatzen
Inondik pasa gabe

Paper bustian, galdu ziren,
izenak eta arrazoiak
urtze haundi batetik herrestatu omen zen
arnastu gabe ere bizirik zegoen

Inspiratuta/inspirado en “El parque”

EL PARQUE

Llevaba tiempo sin estar en la ciudad. Había ido el fin de semana para ver a mis padres. El domingo, antes de coger el tren de regreso, me dediqué unos minutos de nostalgia y fui a pasear por el Parque de los Álamos. Al llegar al banco comprobé (no sin pesar) que la cabeza de Carol había desaparecido.
El banco no. El banco seguía allí. En torno a él habíamos fundado la cuadrilla. Los paquetes de pipas, los primeros cigarrillos, las primeras litronas… También estaba la fuente de un solo chorro; la que nos quitaba la sed de las pipas y la aspereza del tabaco. Todo permanecía igual excepto la cabeza de Carol. La habían arrancado. Sólo la cabeza. Su cuerpo perfecto de ninfa resistía allí, de pie, sobre el pedestal.
Le llamábamos Carol porque se parecía a la guapa de la clase. Las dos, cada una a su manera, eran de mármol.

Alejandro Pedregosa

ERROR CODE

Zaila da gure gainean
Egiaren zama eramatea, arrastaka, guregan

Zaila da ispilu baten gure kontraesanak
Gaizki estaltzen direla ikustea

Goizeko laino honetan lasai dago hiria
Isiltasunak esnatzen du zalantza

Zilborraren paradigman errotu gaituzte
Hoztasun hau da erretzen duen gezia

Nahiko nuke ikur bat
Nahiko nuke argi bat errepidean
Akats baten beharra
Akats baten beharra

Zalantzekin bizi beharra, gure esku dagoenean
Irtenbide bat asmatzea, besterik ez dagoenean

Inspiratuta/inspirado en “8:58”

8:58

(egunero egunaren beldurra… egunero)

Autobusa itxointen den bitartean bizitzen den aspertze baketu momentu hori.
Soa han nunbait galdua… matela eroriak… hotzaren fereka… eta jadanik bi argiak urrutian.
Belurbe, 2014/1/14

Jurgi Ekiza

ERLAUNTZAN

Gaur berriro, azkenaldian bezala,
izokinen bidean goaz
Zentzurik gabeko aurrera egite honek
lapurtzen digu denbora

Bada puntu atsegin bat ilunean
dena galduta badago
Erlauntza baten 4º solairuan
bertan hasi zen inflexio puntua hegaldia

Ez gara elezar honekin asetzen
uzkurtzen ez gaituenean
Handinahi baten beharraren aurrean
txikitzen ez garenean

Zerbait marratik kanpo erortzean
arinago ibiltzen da
Noizbait gutaz hitzegiten badute
harrituta izan dadila

Inspiratuta/inspirado en “Enara”

ENARA

Kresalaren presentziaz batera datorkit zure susmoa, dena ezegonkorra eta modu berean indartsua zen aspaldiko leloa. Bordelen hasi zena, Belurben amaitu nahian zabiltza ordea. Amaitu nahian zu, ez beste inor. Baina hemen gaude bero, amaitu behar zuenaz zero eta portu zaharrean elkarregaz ero. Belurbek preso nahi gaitu, sentitzea dena lasai eta geldo. Nik gustuko dut, baina ezin zugandik horrelakorik espero.

Zerbezekin itotzen genituen beldur haiek hemen diraute momentu oro. Berriro erreko naiz zurekin ordea, gaur bihar eta ahal dudan oro. Joan nintzen hartatik itzuli gara, itzuli zara eta haizeak dihardu oraindik. Aspaldiko haize hura dirudi, hirriek dute hornitzen. Ezin dut aitortu, baina bai mirestu, gaur atzo bezala, Enarak hegan jarraitzen du.

Xuban Zubiria

EZTANDA, KEA, ATERRALDIA…

Batu dira isilik zirenak
kea dago kale nagusian
negarrik ez eta oihurik gabe
zilborretan ez dago erantzunik

Aurrez Aurre begiratuz duintasun gabeko leloei
Zamarik ez gainean eskuak hutsik
Barreneko sugarra izan ezik

Sutan daude harrokeri guztiak
erre dira zalantza gabekoak
bakerik ez, buruhausterik gabe
ozenago entzungo da barrena

Izango gara berriro gu koloretan
Izan behar dugu guztiok beste eztanda bat

Inspiratuta/inspirado en “Zilborurteak”

ZILBORURTEAK

Goiz batez hiriko espaloietako harlauzak mezuz beterik esnatu ziren. Herritar asko kexu agertu ziren, mezuok mugikorrarekiko arreta galarazten zietelakotz Ez nauzu horren urrun. Ostertza, Zein eder zure zintzurra. Zerua, Utzi etengabe begiratzeari, lotsarazi egiten nauzu. Zilborra, Nazkatu naiz burumakur bizitzeaz. Okotza. Arratsalderako, sare sozialetan eragindako ezinegona aintzat harturik, agintari eskudunek harlauzetako mezuak ezabatzeko agindua eman zuten eta fiskaltzak egileak bilatu eta atxilotzeko agindua eman zuen.
Biharamunean, hirietako espaloietako harlauzak mezuz beterik esnatu ziren. Orduan, telefonia mugikorreko multinazionalek greba orokorrerako deia egin zuten, herritarren eskubide internetarioak larriki urratzen zirela argudiatuz. Erantzuna masiboa izan zen. Milaka eta milaka herritarrek hiriko kaleak kolapsatu egin zituzten eta errudunen aurkako oihuak nagusitu ziren.
Batzuek diote Belurbe greba orokor historiko haren biharamunean hasi zela ernetzen.

Gotzon Barandiaran

GOTORLEKURA

Zugana joaten dira eraikin trinkoak
nor mugitzen ari da ez da hain argia
Geldiune batean sentitzen al zara?
ez al da ezer pasatu? beste bira oso bat

Zikloaren itzulera berri baten hastea

Hasiberriaren ausardirik gabe
Axolagabearen segurtasunean
Alboratuaren amorruz

Ustezko film batean ikusten dituzu
Elurrezko hirian bizitako dena
gogoan egurrezko ate pintatu bat
zure izena darama hizki urratutan

Orain ta beti sarturik gaude bezpera batean
Orain ia momentua da
gotorleku hau da
gure iheslekua

Inspiratuta/inspirado en “Lejos de mi casa”

LEJOS DE MI CASA

Una ciudad en obras. Un bar de extra radio. Sobre la estantería, una botella de Marie Brizard cubierta de polvo. Televisión de tubos catódicos estancada en lo que toca. Grasa sobre la actualidad. Un paraíso donde los ancianos callan y beben y tal vez un gesto (mínimo) pueda mearse sobre décadas de sabiduría. Un oasis perfecto para beber solo. Un isla donde me creo roca. La camarera grita sobre las vacaciones que no va a poder disfrutar en los lagos de Cobadonga; el crío ha pillado fiebre y Richi está enfadado. Serrín pisado por mil madres en el baño. Un perro ladra tras alguna esquina, lejos de mi casa. Aún no he llorado.
24 Sept 2016.

Asier Triguero

AMILDEGIAN

Gurea hiri zikin bat, hiri ilun bat
Izan zen denbora luzez

Baina orduko argiek iluntasun hortan
Dirdira eder bat zuten

Aurreko miserietan eraiki dugu
Aurreko bide okerretan, galduta

Bide grisetik
Zikinkeritik
Salto egin nahi dut orain

Ikusten dut plaza hutsik
Inor ibili nahi ez dituen bideak
Nor ausartzen da benetan
Bihotzaren kontaesanetan erortzen

Iritsi naiz, nere aurrean da amildegia
Zalantza haundien uretan nago

Dena ahaztu, salto egingo dut, salto egin behar dut
Bultzatzen nau beldur haundi bat, berriro.

Inspiratuta/inspirado en “Estromatolito”

ESTROMATOLITO

Amildegiz inguratutako hiria da belurbe, mahatsaren koloreko adreiluez eraikitako hiria, parte bat izan ezik, kale estuen artean, utzikeriaz suposatzen dut, ezer eraiki gabe utzi zuten saila, plaza deitzen diote, baina inor ez da plaza horretaz jabetzen, inork ez du soil hori zeharkatzen, alde batetik bestera era optimoago batetan gurutzatzeko bada ere. Estromatolito bat da Belurbe. Mila urtetan zehar bata bestearen gaineran antolatutako etxebizitza simplez gorpuztutakoa. Esan genezake alde batetarantz okertuta hazi dela hiria, beti adreilu berri bat jartzearekin eroriko denaren beldur. Hori da beldurbeko biztanleen buruhauste handiena, belaunaldiz belaunadi.
Suposatzen dut hori bertan dela hartu dugun papera, “eraikitakoa” gara, planetari zentzu bat emateko, beti ere noiz eroriko zain.

Xabi Bandini